Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hen phế quản

     
Tác giả: bộ Y tếChuyên ngành: Trạm y tế xãNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2019Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy hỏi cập: xã hội

Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị, cai quản hen phế quản ở fan lớn trên trạm y tế xã 

Đối tượng được áp dụng:

(1) fan ≥ 15 tuổi nghi vấn mắc HPQ mang đến khám tại trạm y tế xã, phường.

Bạn đang xem: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hen phế quản

(2) fan bệnh HPQ sau thời điểm điều trị ổn định, được gửi từ đường trên về.

BƯỚC 1. HỎI BỆNH – Chú trọng các nội dung:

Họ tên, tuổi, nghề nghiệp

Lý do chính đi khám?

Các triệu hội chứng hô hấp nhắc nhở HPQ:

Người bệnh có bị những đợt nặng nề thở, khò khè, thở rít cung cấp tính hoặc tái diễn?

Người bệnh bao gồm bị ho nhiều vào ban đêm hoặc quý phái sớm?

Người bệnh tất cả bị khò khè hoặc ho sau vận động?

Người bệnh gồm bị khò khè, nặng ngực hoặc ho sau khi tiếp xúc với những dị nguyên hô hấp hoặc ô nhiễm và độc hại không khí?

Người bệnh gồm bị cảm ổm “chạy vào phổi” hoặc bị kéo dãn > 10 ngày?

Các triệu chứng bao gồm được nâng cao sau lúc điều trị bởi thuốc trị hen?

Tiền sử cá thể có mắc kèm các bệnh dị ứng khác như viêm mũi xoang dị ứng, không phù hợp thuốc, dị ứng thức ăn…

Tiền sử gia đình (trực thống): mắc HPQ hoặc những bệnh không phù hợp khác.

Các yếu tố nguy cơ mắc HPQ: hút thuốc lá lá, tiếp xúc môi trường xung quanh ô nhiễm, tiếp xúc nghề nghiệp…

BƯỚC 2: KHÁM LÂM SÀNG VÀ XÉT NGHIỆM – Chú trọng những nội dung:

Nghe phổi: chú ý tìm giờ đồng hồ ran rít, ran ngáy hoặc che dấu hiệu của những bệnh lý hô hấp khác như viêm phổi, COPD…

Khám ngoại trừ da để tìm kiếm các bệnh dị ứng domain authority mắc kèm như viêm da cơ địa, mi đay, phù mạch…

Khám mũi nhằm phát hiện các dấu hiệu của viêm mũi xoang, polyp mũi…

Nghe tim, đo HA

Xem các kết quả XN đã làm (nếu có)(chú ý tác dụng thông khí phổi).

Đo lưu lượng đỉnh (LLĐ) bằng lưu lượng đỉnh kế (Cách áp dụng lưu lượng đỉnh kế vào Phụ lục 5.1)

Làm test hồi phục phế quản:

Đo LLĐ trước khi dùng thuốc giãn phế truất quản

Cho fan bệnh phun 4 hèn salbutamol 100mcg.

Đo lại LLĐ sau xịt thuốc 15 phút.

Test hồi sinh phế quản ngại dương tính giả dụ LLĐ sau dùng thuốc giãn phế quản tăng

> 20% đối với trước cần sử dụng thuốc.

BƯỚC 3: CHẨN ĐOÁN

*

BƯỚC 4: CHUYỂN TUYẾN

Chuyển tuyến trên:

Người bệnh nghi ngại mắc HPQ nhưng không được chẩn đoán xác minh vì không đủ cận lâm sàng nhằm chẩn đoán.

Người căn bệnh được chẩn đoán xác minh hen truất phế quản và được điều trị dự phòng nhưng không được điều hành và kiểm soát tốt với khám chữa ở bước 3, thường xuyên xuất hiện thêm cơn cấp cho (tại tuyến đường cơ sở không có đủ đk về thuốc để điều trị).

Người bệnh đang sẵn có cơn cung cấp nặng đã có được xử trí cấp cho cứu ban đầu nhưng không đỡ cạnh tranh thở.

Tuyến trên đưa về trạm y tế.

BN được điều trị ổn định ở đường trên bằng phác đồ hiệu quả có sẵn nghỉ ngơi trạm y tế.

BN được gửi lên khám chu trình ở tuyến trên với không phạt hiện dấu hiệu bất thường.

 

BƯỚC 5: ĐIỀU TRỊ, QUẢN LÝ (Danh mục thuốc cần thiết điều trị HPQ trên trạm y tế trong Phụ lục 5.2)

Điều trị kiểm soát và điều hành HPQ

Mục tiêu điều trị

Kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì mức độ chuyển động bình thường

Giảm thiểu nguy hại tử vong liên quan đến hen, nguy cơ tiềm ẩn đợt cấp, tắc nghẽn đường thở dai dẳng và chức năng phụ của thuốc.

Đánh giá chỉ mức độ kiểm soát và điều hành triệu chứng hen vào 4 tuần qua

Dấu hiệu

 

 

Không

Triệu chứng hen ban ngày > 2 lần/ tuần.

Thức giấc về đêm do hen.

dùng thuốc giảm cơn hen > 2 lần/ tuần.

Giới hạn vận động do hen

Không có tín hiệu nào: triệu chứng hen được kiểm soát điều hành tốt

Có 1-2 vết hiệu: triệu triệu chứng hen được kiểm soát 1 phần Có 3-4 dấu hiệu: triệu hội chứng hen chưa được kiểm soát

 

Các bậc chữa bệnh và lựa chọn khởi đầu điều trị kiểm soát hen

(Cách sử dụng những dụng nuốm phun hít trong Phụ lục 5.3)

Triệu chứng

Bậc

điều trị

Phác đồ

Triệu hội chứng hen giải pháp quãng

( hoặc

Budesonide-formoterol 160/4,5mcg hít 2 kém khi bao gồm triệu chứng

Lựa lựa chọn khác

Montelukast 10mg uống gia hạn + 160/4,5mcg hít 2 hèn khi tất cả triệu chứng hoặc

Dùng 1 nhát hít budesonide 200mcg hoặc 1 nhát xịt fluticasone propionate 125mcg mỗi lần dùng thuốc salbutamol xịt giảm cơn.

 

 

Triệu hội chứng hen trong phần đông các ngày hoặc thức giấc bởi vì hen ≥ 1 lần/ tuần.

 

 

 

 

 

Bậc 3

Lựa chon ưu tiên

Duy trì budesonide-formoterol 160/4,5mcg hít 2 nhát phân chia sáng tối hoặc fluticasone propionate-salmeterol 25/ 250mcg xịt 1 nhát từng ngày với salbutamol xịt khi bao gồm triệu bệnh hoặc

Budesonide-formoterol 160/4,5mcg hít 2 nhát mỗi ngày chia sáng tối và dùng thêm 1 nhát khi bao gồm triệu chứng.

Lựa chọn khác

Duy trì budesonide 200mcg hít 4 yếu hoặc fluticasone propionate 250mcg xịt 2 nhát hằng ngày (chia sáng tối) cùng với salbutamol phun khi bao gồm triệu chứng hoặc

Duy trì budesonide 200mcg hít ngày 2 hèn hoặc fluticasone propionate 250mcg xịt 1 nhát hằng ngày + montelukeast 10mg uống

với salbutamol phun khi bao gồm triệu chứng.

Cách nâng bậc điều trị hen

Nâng bậc nhiều năm hạn: lúc triệu chứng hen chưa được điều hành và kiểm soát trong vòng một tháng dù kỹ thuật hít thuốc đúng, tuân hành điều trị tốt và xử lý được các yếu tố nguy cơ.

Nâng bậc ngắn hạn: khi có cơn hen cấp cho hoặc xúc tiếp dị nguyên theo mùa

Tăng liều corticoid hít: Tăng cấp 4 lần liều corticoid hít vào 1-2 tuần.

Có thể sử dụng corticoid uống với liều prednisolone 1mg/kg/24h trong 5-7 ngày hoặc tương đương.

Cách hạ bậc khám chữa hen khi đạt được kiểm soát điều hành triệu hội chứng hen trong ≥ 3 tháng

Bậc hiện nay tại

Thuốc hiện tại

Lựa lựa chọn hạ bậc

 

 

 

 

Bậc 3

Duy trì budesonide-formoterol hoặc fluticasone propionate- salmeterol cùng với salbutamol xịt

cắt cơn.

Giảm budesonide-formoterol hoặc fluticasone propionate-salmeterol về liều 1 lần/ ngày.

Liều thấpbudesonide - formoterol gia hạn và giảm cơn

Giảm budesonide-formoterol duy trì về liều 1 lần/ngày và liên tiếp budesonide-formoterol giảm cơn khi cần

Duy trì budesonide hoặc fluticasone propionate

Giảm 50% liều

 

 

Bậc 2

Duy trì budesonidehoặc fluticasone propionate

Dùng liều 1 lần/ ngày

Chuyển lịch sự budesonide-formoterol khi cần.

Thêm montelukast

Montelukast uống + budesonide - formoterol cắt cơn khi cần.

Chuyển quý phái liều rẻ budesonide -formoterol hít duy nhất 1 liều khi cần.

Quản lý người bệnh HPQ

Giáo dục, tư vấn cho những người bệnh hen phế quản

Thông qua các hình thức câu lạc bộ người bệnh hen phế truất quản, các buổi sinh hoạt xã hội hoặc support trực tiếp những lần tái xét nghiệm về những nội dung:

Những hiểu biết cơ phiên bản về bệnh hen phế quản.

Các thuốc khám chữa hen phế truất quản và phương pháp sử dụng.

Kỹ thuật thực hiện dụng vậy hít dung dịch trong khám chữa hen.

Tuân thủ điều trị.

Thay đổi hành vi lối sinh sống (không sử dụng nhà bếp củi, cai thuốc lá, hạn chế tiếp xúc khói hương, loại trừ gia súc…), biến hóa nghề nghiệp, chỗ ở (nếu gồm thể) để phòng kiêng tiếp xúc với dị nguyên và những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn gây hen.

Theo dõi các tiêu chí tự nhận xét kiểm soát triệu chứng, những dấu hiệu báo trước cơn hen cấp cho và phương pháp xử trí cơn cấp.

Biết sử dụng thuốc cắt cơn trước khi tham gia các chuyển động thể lực nặng.

Lập kế hoạch hành động của bạn bệnh hen suyễn (mẫu bản kế hoạch hành vi của người bệnh hen phế quản trong Phụ lục 5.4.

Quản lý người bệnh hen phế quản

Tại cộng đồng: Quản lý fan bệnh hen suyễn tại xã hội do nhân viên y tế xã, phường tiến hành với các chuyển động sau:

Tư vấn cho người bệnh và gia đình về các các phương pháp điều trị không dùng thuốc, các yếu tố nguy cơ và phương pháp phòng tránh.

Giám sát tín đồ bệnh tuân thủ điều trị, tiến hành kỹ thuật sử dụng thuốc hít và sử dụng thuốc giảm cơn khi bao gồm cơn cấp.

Hỗ trợ người bệnh theo dõi các cốt truyện cơn cấp sau thời điểm sử dụng thuốc cắt cơn và contact với lương y khi cần.

Tại Trạm Y tế xã, phường:

Cấp sổ quan sát và theo dõi điều trị cho những bệnh nhân trong địa phận phụ trách.

Xem thêm: Hướng Dẫn Tải Video Trên Youtube Bằng Idm

Hẹn người bệnh thăm khám lại thời hạn 1- 3 mon để reviews mức độ kiểm soát và điều hành hen, kiểm soát và điều chỉnh liều thuốc điều trị hen (nếu cần), chỉ dẫn lại cách áp dụng dụng nắm hít thuốc sau mỗi lần khám.

Xử trí cơn hen cấp

Các vệt hiệu nhận biết cơn hen cấp

Cơn HPQ cấp đặc thù bởi hầu hết cơn không thở được kiểu hen xảy ra ở người có tiền sử mắc HPQ hoặc những bệnh dị ứng. Cơn nghẹt thở kiểu hen thông thường sẽ có các điểm sáng sau:

Tiền triệu: hắt hơi, ngứa ngáy khó chịu mũi, ngứa ngáy mắt, bi tráng ngủ, ho thành cơn...

Cơn cực nhọc thở: không thở được ra, khò khè, thở rít, nút độ nghẹt thở tăng dần, người bệnh thường đề nghị ngồi dậy để thở, có thể kèm theo vã mồ hôi, nói khó. Khám thực thể thường nghe thấy giờ đồng hồ ran rít ran ngáy lan toả mọi 2 phổi, teo kéo cơ hô hấp. Giữ lượng đỉnh thường sút

XỬ TRÍ CƠN HEN CẤP

*

CÁCH SỬ DỤNG LƯU LƯỢNG ĐỈNH KẾ

Lưu lượng đỉnh kế:

Là một giải pháp khá đối chọi giản, dễ sử dụng, ngân sách chi tiêu không đắt và dễ dàng mang theo bạn để đo chỉ số lưu giữ lượng đỉnh.

Có nhiều các loại lưu lượng đỉnh kế.

Kỹ thuật đo giữ lượng đỉnh như là nhau cho toàn bộ các loại.

*

Cách đo lưu lại lượng đỉnh

Đặt nhỏ trợt về vị trí số “0”.

Người bệnh đứng thẳng. Hít một khá thật sâu qua miệng. Một tay cố cung lượng đỉnh kế làm thế nào cho các ngón tay không ngăn trở sự di chuyển của bé trượt

Nhanh chóng ngậm kín đáo ống thổi của cung lượng đỉnh kế, không nhằm lưỡi bịt vào miệng ống thổi. Thổi một hơi nhanh và mạnh nhất nếu tất cả thể.

Con trượt vẫn bị di chuyển ra xa và dừng lại ở một vị trí. Số chỉ nơi nhỏ trượt tạm dừng là gíá trị LLĐ đo được.

Ghi cực hiếm đo được lên một tờ giấy hoặc một biểu đồ.

Thổi thêm 2 đợt tiếp nhữa lấy giá trị tối đa sau 3 lần đo.

Bảng giá bán trị dự kiến của lưu giữ lượng đỉnh

Trị số lưu lượng đỉnh (theo tuổi, giới tính, chiều cao)

Nam giới

Tuổi

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

65

70

Cao (cm)

160

520

570

500

610

615

605

590

575

565

555

545

535

168

530

580

610

625

625

615

605

590

575

565

555

545

175

540

590

620

635

635

625

615

600

590

575

565

555

183

550

600

630

645

645

635

625

610

600

590

580

570

191

560

610

645

655

655

650

635

625

610

600

590

580

Trị số lưu lại lượng đỉnh (theo tuổi, giới tính, chiều cao)

Nữ giới 

Tuổi /chiều cao

1,45

1,52

1,60

1,68

1,75

15

438

450

461

471

481

20

445

456

467

478

488

25

450

461

471

482

493

30

452

463

473

484

496

35

452

463

473

484

496

40

449

460

470

482

493

45

444

456

467

478

488

50

436

448

458

470

480

55

426

437

449

460

471

60

415

425

487

448

458

65

400

410

422

434

445

70

385

396

407

418

428

DANH MỤC THUỐC THIẾT YẾU ĐIỀU TRỊ HEN PHẾ QUẢN TẠI TRẠM Y TẾ XÃ

Các thuốc điều trị giảm cơn hen.

Thuốc cường β2 tính năng ngắn (SABA):

Salbutamol (Ventolin): bình xịt định liều 100µg/ liều xịt; nang khí dung 2,5mg - 5mg/nang; ống tiêm, truyền tĩnh mạch 0,5 mg -5mg/ống; viên uống 4mg/viên.

Terbutaline (Bricanyl): ống tiêm, truyền tĩnh mạch máu 0,5 mg/ống; viên 5mg/viên.

Thuốc phòng cholinergic.

Ipratropium (Atrovent): bình xịt định liều 25µg/liều (1 yếu xịt); nang khí dung 0,5mg/nang.

Thuốc phối kết hợp kích đam mê β2 với phòng cholinergic.

Berodual: chai xịt định liều ipratropium 0,02mg/fenoterol 0,05mg cho 1 liều; hỗn hợp khí dung 1ml chứa: ipratropium 0, 261mg/fenoterol 0,5mg, lọ 20ml.

Combivent nang khí dung, từng nang chứa: ipratropium 0,5mg/salbutamol 2,5mg.

Nhóm xanthyl: Ống tiêm truyền tĩnh mạch máu diaphyllin 4,8%/ 5ml; viên theophylin 100mg.

Các thuốc điều trị điều hành và kiểm soát HPQ

Thuốc corticoid dạng hít

Budesonide (pulmicort): nang khí dung 500 µg/nang, bình hít turbuhaler 200 µg/liều

Fluticasone propionate (flixotide): lọ xịt định liều chuẩn chỉnh 125, 250 µg/liều.

Thuốc cường beta 2 chức năng kéo dài

Dạng uống:

Salbutamol phóng thích chậm trễ (Ventolin SR) viên 4mg, 8mg.

Bambutetol (Bambec, Bamebin) viên 10mg.

Thuốc dạng phối hợp giữa cường beta 2 tác dụng kéo dài cùng corticoid dạng hít:

Salmeterol-fluticasone propionate (Seretide, Seroflo):

Bình phun định liều chuẩn 25/250 µg/liều, 25/125 µg/liều, 25/50 µg/liều.

Bình hít bột khô 50/250 µg/liều, 50/500 µg/liều.

Budesonide-formoterol (Symbicort) bình hít bột khô 160/4,5 µg/liều.

Theophylin phóng thích lờ đờ (Theostat, Theolair) viên 100, 200, 300mg.

Thuốc chống leukotrien:

- Montelukast (Singulair, Montair) viên 4mg, 5mg, 10mg.

CÁCH SỬ DỤNG CÁC DỤNG CỤ xịt HÍT

Cách áp dụng bình xịt định liều

Mở nắp

Lắc nhẹ bình

Thở ra chậm

Đặt ống ngậm vào miệng

Bắt đầu hít vào chậm, ấn bình thuốc xuống và liên tục hít vào sâu hết sức

Nín thở 10 giây hoặc đến mức tối đa gồm thể, sau đó bắt đầu thở ra chậm.

Nếu nên xịt những lần, ngủ một vài giây và lặp lại từ cách 2-6

*

Cách dọn dẹp vệ sinh bình thuốc

Rửa từng tuần bởi nước, nhằm khô trường đoản cú nhiên.

Khi bị lây nhiễm trùng hô hấp, nấm mồm thì rửa thường xuyên hơn

Làm vắt nào để nhận thấy hết thuốc trong bình xịt:

Xịt thử ra phía bên ngoài (mất thuốc).

Ghi lại số liều sẽ sử dụng.

Dựa vào hành lang cửa số chỉ liều trên bình thuốc.

Buồng đệm (Babyhaler)

Cách áp dụng bình xịt và phòng đệm

Gắn phương diện nạ vào cổng đầu ra của buồng đệm.

Mở nắp bình xịt

Lắc nhẹ với gắn vào phòng đệm

Úp phương diện nạ vào mặt, cần bao bọc kín cả

miệng với mũi, chặt và kín đáo đến mức buổi tối đa tất cả thể. Thay đổi vài nhịp để thử van.

Ấn bình xịt, nhằm nguyên bình với hít thở bình thường từ 5-6 nhịp

Bỏ phương diện nạ thoát khỏi miệng.

Lưu ý:

Nếu phải xịt các lần, nghỉ ít nhất 30 giây giữa 2 lần xịt. Lần 2 ban đầu lại các bước từ 4-6.

Nếu phun thuốc gồm corticoid, xem xét rửa phương diện sau sử dụng thuốc

*

Bình hít turbuhaler

Thao tác thực hiện bình hít turbuhaler

*

Cách lau chùi bình thuốc

Lau bởi giấy mềm

Không rửa nước

Làm cố gắng nào để hiểu hết thuốc

Xem hành lang cửa số chỉ liều

Ghi ngày sử dụng

Bình hít accuhaler

Thao tác thực hiện bình hít accuhaler

Giữ bình accuhaler bởi 1 tay, dùng tay tê mở nắp ngoài

Kéo lẫy để nạp thuốc cho tới khi nghe thấy giờ click cùng gây thay đổi cửa sổ chỉ liều

Thở ra đủng đỉnh và hết sức (không thở vào binh thuốc)

Đặt ống ngậm vào miệng, hít vào nhanh, dạn dĩ và sâu hết sức

Bỏ bình thuốc thoát khỏi miệng cùng nín thở 10 giây hoặc lâu tối đa gồm thể

Đóng nắp ko kể bình dung dịch đến lúc nghe thấy giờ đồng hồ click

Cách lau chùi bình thuốc

Lau bằng giấy mềm

Không rửa nước

Làm cầm cố nào để tìm hiểu hết thuốc

Xem hành lang cửa số chỉ liều

Ghi ngày sử dụng

*

Bình phun Respimart

Thao tác áp dụng bình xịt Respimart: theo 3 bước dưới đây:

*

Thuốc với máy khí dung

Cách sử dụng thuốc khí dung qua máy:

Đưa thuốc vào thai khí dung

Có thể trộn loãng bởi nước muối hạt sinh lý nếu phải thiết

Nếu khí dung bởi ôxy cao áp, đặt lưu lượng ôxy 6-8 l/phút

Nối ống ngậm hoặc khía cạnh nạ với thai khí dung.

Hít thở bình thường qua ống ngậm hoặc khía cạnh nạ.

Giữ thai khí dung trực tiếp đứng trong thời gian khí dung.

Gõ nhẹ vào cạnh bên bầu khí dung trong những lúc khí dung.

Quan sát việc tạo khói, xong xuôi khí dung khi không có khói được tạo ra

BẢN KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG cho NGƯỜI BỆNH HPQ

Họ tên người bệnh: ............................................................... Năm sinh: ....................